Afscheid is meer dan praatje-plaatje

Een persoonlijk afscheid gaat verder dan een praatje met plaatje. Lisette de Lange leerde uitvaartondernemers op Rusthof hoe ze nabestaanden met symbolen en rituelen zo goed mogelijk afscheid kunnen laten nemen.

Thuis moest iedereen altijd zijn steentje bijdragen. Ze was een kei van een vrouw. En haar tuin lag vol met stenen, die ze had gevonden en mee naar huis had genomen. De rode draad voor de afscheidsceremonie had Lisette de Lange snel gevonden.

Voorafgaand aan de afscheidsceremonie werd op elke stoel van de aula een steentje gelegd. Tijdens de dienst kregen de aanwezigen te horen dat ze hun gedachten eraan mochten meegeven. Na de ceremonie mocht iedereen zijn steentje op de kist leggen. ,,De een gaf ‘m nog een kus, de ander kneep er even stevig in, maar iedereen stond even stil en kon de steen én de gedachten vervolgens loslaten.’’

Concreet en tastbaar beklijft beter, vindt De Lange. ,,Veel mensen vinden het fijn als ze een handeling mogen verrichten. In plaats van passief zitten en verdrietig zijn. Zo kunnen ze letterlijk handen en voeten geven aan hun verdriet.’’ Dus toen een duivenmelker overleed, droeg een familielid de duiven de aula in en plaatsten de kleinkinderen een kaarsje in een broedbak van een duif met vogelzand erin.

Vijf avonden gaf De Lange op Rusthof workshops voor uitvaartondernemers over persoonlijk afscheid. Met alle aandacht die uitgaat naar facilitaire en logistieke zaken is het best lastig voor uitvaartondernemers om zo creatief te zijn. De uitdaging is dat elk persoon verschillend is en dat er heel veel manieren zijn om de symbolen in te zetten. ,,Een fiets, een regenboog, een kleur, een steen – de rode draad kan elke keer wat anders zijn.’’

De Lange was geruime tijd mede-eigenaar van een woonwinkel. ,,Dagelijks kwamen er klanten over de vloer met de meest intense verhalen’’, vertelt ze. ,,Ik realiseerde me dat ik mensen wilde helpen door te luisteren, er te zijn, troost te bieden.’’

Zo kwam De Lange tot het idee om te beginnen met Hartemens. Ze helpt sindsdien met het vormgeven van ceremonies: uitvaartdiensten én – als buitengewoon trouwambtenaar – bruiloften. ,,Vanuit mijn hart. Elke keer weer ervaar ik het als een cadeau als mensen mij toelaten in hun leven op zulke intense kruispunten.’’