Leunend op de verzilverde handgreep van zijn wandelstok vraagt dominee Sjouke Rijper of hij nog even in zijn zakbijbeltje mag lezen.

Wandelstok keert na 64 jaar terug

Onderzoeker Remco Reiding en fotograaf Marco Hofsté gaan op zoek naar de verhalen achter de grafstenen van bekende en bijzondere mensen op Rusthof.  


 


Onderzoeker Remco Reiding en fotograaf Marco Hofsté gaan op zoek naar de verhalen achter de grafstenen van bekende en bijzondere mensen op Rusthof.  


 


Leunend op de verzilverde handgreep van zijn wandelstok vraagt dominee Sjouke Rijper of hij nog even in zijn zakbijbeltje mag lezen. Joseph Kotälla, de beruchte bewaker van Kamp Amersfoort, rukt het uit zijn handen, breekt zijn wandelstok doormidden en gooit beide in het pas gedolven graf. Even later klinkt een doffe knal.

Rijper trotseert tuberculose (in zijn geboortestad Amsterdam) en de Spaanse griep (tijdens zijn uitzending naar Argentinië), maar een Duitse kogel is hem te veel. Op 28 november 1944 beëindigt een executiepeloton het leven van de 60-jarige dominee en onderwijzer.

Tien dagen eerder heeft de bezetter zijn zoons Klaas (22) en Frans (18) al doodgeschoten, evenals hun onderduiker, de Leidse timmerman Henk van Dijk (18). Rijpers' vrouw en vier andere kinderen zijn door de bezetter gevangen gezet in Kamp Amersfoort. Pas na de oorlog horen zij over de executies.

Vrijwel alle vijftien domineeskinderen zijn actief in het verzet. In hun huis aan de Johannes Bosboomstraat, dat bekend staat bekend als 'Oranjenest', zijn wapens, illegale pamfletten, een radio en een onderduiker gevonden.

Op 22 augustus 1945 staan vier baren naast elkaar in de aula van de Amersfoortse begraafplaats Rusthof. Op die van de jongens ligt de Nederlandse driekleur en een eenvoudige krans van lelies. Een erewacht van de Binnenlandse Strijdkrachten vuurt bij hun laatste rustplaats een eresaluut af.

In het familiegraf ligt ook dochter Aafje, die in 1942 na een aanvaring met een Duitser aan een hartverlamming is gestorven. Zijn vrouw Anna en dochter Jo worden later bijgezet.

In 2008 ontvangt Nationaal Monument Kamp Amersfoort een pakketje uit Canada. Een kleindochter van Rijper heeft een bijzonder kleinood toegestuurd, dat sindsdien te bezichtigen is in één van de vitrines van het herinneringscentrum: de verzilverde handgreep van de wandelstok van dominee Rijper. 

Naam:             ds. Sjouke Rijper

Geboren:        Amsterdam, 12 september 1884

Overleden:     Leusden, 28 november 1944

Graf:               Rusthof, Afdeling IIa, grafnr. 58 

Links:

  • https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/132199/sjouke-rijper
  • https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/132198/klaas-paulus-rijper
  • https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/132197/franciscus-gijsbertus-alexander-rijper
  • https://oorlogsgravenstichting.nl/persoon/37592/hendrik-van-dijk

Bronnen:

  • Website over dominee Rijper: http://rijper.home.xs4all.nl/sjoukerijper/
  • AD, 'Herinnering doodgeschoten dominee', 18.09.2008.
  • Nationaal Archief, Commissie Opsporing Oorlogsmisdadigers.

Begraven

Loofbomen en altijd groene naaldbomen geven Begraafplaats Rusthof een bijzondere sfeer. Wij adviseren en begeleiden u bij de keuze van een rustplaats.

Meer over begraven

Beeld en geluid

Muziek is een belangrijk element bij een plechtigheid. Het crematorium en de begraafplaats Rusthof biedt diverse mogelijkheden om dit goed tot zijn recht te laten komen. We beschikken over een uitgebreide muziekcollectie, van enkele duizenden muziekstukken waaruit u kunt kiezen. Van modern tot klassiek, Nederlandstalig of kerkelijke liederen.

Bekijk het muziekboek